به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، سالها است که اختلاف ایران و افغانستان بر سر منابع آبی مشترک ادامه دارد؛ وضعیت فعلی هیرمند و هریرود تأثیر بهسزایی بر اکوسیستم منطقه سیستان و بلوچستان و شرق ایران میگذارد. علاوه بر این، افزایش جمعیت و رشد برنامههای توسعه محور در این منطقه مصرف آب را افزایش داده و به تبع آن مسئله حقآبه ایران از هیرمند بیش از پیش اهمیت یافته است.
بیشتر بخوانید:
افغانستان چقدر کالا از ایران خرید؟
گفتنیاست که بین ایران و افغانستان برای استفاده از آب رودخانه هیرمند قراردادی وجود دارد که در سال ۱۳۵۱ امضا شده بود. بر اساس این قرارداد، حقابه ایران از رودخانه هیرمند، ۸۲۰ میلیون متر مکعب در سال است. البته با آبگیری سد کمال خان در نزدیکی مرز، این نگرانی به وجود آمده است که این اقدام باعث کاهش منابع آبی و خشکسالی مضاعف در نواحی مرزی ایران شود.
حال پس از گذشت ۴۸ سال از امضای قرارداد حقابه ایران از افغانستان،با پیگیریهای انجام شده در نهایت در اواسط بهمنماه سالجاری،اساسنامه پیگیری حق آبه رودخانه هیرمند در ۷ بند تدوین شد. به منظور تدوین این اساسنامه، نشستهای فشردهای با حضور مسئولان وزارت امور خارجه و وزارت نیروی هر دو کشور در زابل برگزار شد. همچنین کار نقشهبرداری از حوضه آبریز این رودخانه برای جانمایی سه نقطه آبگیری آغاز شده است. البته مذاکرات میان مسئولان دو کشور درباره حل و فصل کامل این مسئله ادامه خواهد داشت.
با این وجود، واقع شدن افغانستان در بالادست رودخانه، این تصور را درمیان برخی از صاحب منصبان افغانستان ایجاد کرده است که گویی دست بالا را در این مناقشه آبی دارند. چندی پیش محمد اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان با اشاره به عزم دولتش بر سرمایهگذاری در مهار آبهای این کشور عنوان کرد: «هرقطره آب افغانستان نسبت به تیل (نفت)همسایهها قیمتیتر خواهد بود».
این در حالی است که پیشتر حسن روحانی، ضمن ابراز نگرانی نسبت به احداث سدها و بندهای متعدد در افغانستان، مطرح کرد: «این اقدامات در استان خراسان و سیستان و بلوچستان تأثیرگذاراست و نمیتوانیم در برابر آنچه محیط زیست ما را تخریب میکند، بیتفاوت باشیم.» به همین دلیل، مقامات ایرانی که از عزم دولت افغانستان مطلع هستند بایستی ضمن پافشاری بر احقاق حق قانونی ایران در مذاکرات میان دو کشور، فارغ از هر نتیجهای، به فکر تأمین منابع آبی جایگزین برای توسعه منطقه سیستان و بلوچستان و شرق کشور باشند.
گزینههای روی میز ایران چیست؟
بر اساس اظهارات مقامات وزارت نیرو، طرح انتقال آب دریای عمان به استانهای شرقی ایران در مرحله تکمیل مطالعات است. پیش از این صدیقه ترابی، مدیرکل دفتر برنامهریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو تصریح کرده بود که باتوجه به تأثیرگذاری اجرای پروژههای یادشده در رونق منطقه، استانهای خراسان رضوی، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان، شرکت مجری پروژه را تشکیل داده و سهامداران را جهت اجرا مشخص نمودهاند تا در چارچوب مجوزهای تخصیص آب دریای صادره،نسبت به عملیاتی نمودن طرح اقدام نمایند.
حبیب الله دهمرده نماینده مردم زابل در مجلس که از طراحان این طرح است میگوید: مشکلات آبی منجر به وقوع فاجعه شده است، بسیاری از مردم دار و ندار خود را از دست داده و ناچار به مهاجرت شدهاند. وابستگی دائمی سیستان به هیرمند نادرست بوده و نباید آب نیمی از جمعیت استان سیستان و بلوچستان از رودخانهای تأمین شود که سرچشمه آن در کشور دیگری است.
وی معتقد است که با انجام طرح انتقال آب از دریای عمان به سیستان وبلوچستان، آب شرب مردم زاهدان تأمین میشود و نباید منتظر تصمیم افغانستان برای تأمین آب بود و حتی