به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آنچه میخوانید شرح حال حضرت نفیسه خاتون است که به قلم حجةالاسلام والمسلمین محمدمهدی بحرالعلوم به رشته تحریر درآمده است.
* نفیسه خاتون که بود
بنابر روایت حوزه، حضرت نفیسه خاتون سلاماللّهعلیها دختر جناب حسن بن زید بن امام حسن مجتبی علیهالسلام و عمه حضرت عبدالعظیم حسنی علیهالسلام، در سنه 145 ه.ق. در مکه معظمه متولد شد و در مدینه منوره با زهد و عبادت به سر برد.
ایشان با اسحاق الموتمن، پسر حضرت امام جعفر صادق علیهالسلام ازدواج کرد و از آن صلب پاک، یک پسر و یک دختر به نامهای قاسم و امکلثوم به دنیا آورد.
گفته شده است که ایشان با شوهر و فرزندان خود از مدینه به مصر رفته و هفت سال در آن جا به سر برد و در ماه رمضان سنه 208 ه.ق، در سن 63 سالگی به سرای قرب الهی شتافت. به علت وفات این جلیله مخدره، ماتم بزرگی سراسر مصر را فرا گرفت و این روز از أیام مشهور روزگار شد.
با اعلام این خبر از بلاد و نواحی اطراف، مردان و زنان برای تشییع جنازه آن بانوی پرهیزگار به مصر آمدند و دسته دسته بر وی نماز گذاشتند.
در آن شب به احترام این سیّده جلیله، شمعها برافروخته شد و از هر خانه که در مصر بود، صدای گریه و شیون به گوش میآمد و تأسفی عظیم بر مردم مصر هویدا شد.
مرحوم حاج شیخ عباس قمی قدسسره در منتهیالآمال (ج2/ص300) به نقل از «تاریخ طبری» (ج5/ص174) مینویسد: هنگامی که نفیسه خاتون رحلت نمود، اسحاق بن جعفر الصادق علیهالسلام خواست بدن همسرش را از مصر به مدینه آورد و در بقیع به خاک سپارد. مردم نزد امیر شهر رفتند تا وی اسحاق را از این امر باز دارد، اما اسحاق نپذیرفت.
مصریان اموال بسیاری برای او جمع کردند تا از آن اندیشه برگردد، اسحاق همچنان قبول ننمود. مردم مصر شب را با اندوه و سختی به روز آوردند و چون بامداد رسید، خدمت اسحاق جمع شدند و حال او را دگرگون دیدند.
سبب را از او سؤال کردند، گفت: دیشب رسول خدا صلیاللّهعلیهوآلهوسلم را در خواب دیدم که به من فرمودند: «اموال ایشان را رد کن و سیّده نفیسه را نزد ایشان دفن نما، «لانّ الرّحمة تنزل علیهم ببرکاتها»؛ رحمت خدا به برکت وجود خانم بر اهل مصر نازل میشود». سرانجام سیّده را در مزار «درب السباع» دفن کردند و اسحاق المؤتمن با دو فرزند خود عازم مدینه شد.
شکی نیست که حضرت نفیسه خاتون سلاماللّهعلیها دختر حسن بن زید بن امام حسن علیهالسلام و عمه حضرت عبدالعظیم حسنی علیهالسلام است؛ اما عدهای از علمای انساب و مورخان، او را دختر زید بن حسن علیهالسلام دانستهاند که علی التحقیق اشتباه میباشد و رد آن بیان خواهد شد.
مؤلّف «عمدةالطالب» به نقل از «ریاض الانساب» (ج 1/ ص101) مینویسد: زیدبن حسن علیهالسلام با لبابه دختر عبداللّه بن عباس ازدواج کرد و از او دو فرزند، یکی پسر که او را حسن نامید و دیگری دختر و او را نفیسه نام نهاد، به دنیا آمد.
* همسر نفیسه خاتون
نفیسه را ولید بن عبدالملک تزویج کرد و از وی فرزندی آورد. چون زید بر ولید بن عبدالملک درآمد او را بر سریر خویش جای داد و سی هزار دینار دفعة واحده به او عطا نمود.
اما جمعی دیگر از مورخان، نفیسه خاتون را دختر حسنبن زید بن حسن علیهالسلام دانسته و نام همسر وی را هم اسحاق المؤتمن فرزند امام جعفر الصادق علیهالسلام میدانند، و در باره تاریخ تولد و وفات ایشان هم اتفاق نظر دارند.
* شجرهنامه حضرت نفیسه خاتون سلاماللّهعلیها از منظر علمای انساب و مورّخان:
مرحوم شیخ عباس قمی رحمةاللّهعلیه در کتاب«سفینةالبحار» (ج2/ص604) مینویسد: «نفیسة هی السیّدة الجمیلة التی وردت روایات فی مدحها، حکی الشیخ محمّد الصبان فی اسعاف الراغبین عن کتاب حسن المحاضر، انّ السیدة النفیسة بنت الحسن بن زید بن الحسن المجتبی علیهالسلام؛ نفیسه، خانمی جلیلالقدر است که روایتهایی در مدح او وارد شده است. محمّد الصبان در کتاب «اسعاف الراغبین» از کتاب «حسن المحاضر» نقل میکند که وی دختر حسن بن زید بن حسن علیهالسلام میباشد.
یاقوت حموی، جغرافیدان مسلمان در کتاب «معجم البلدان» (ج5/ص604) مینویسد: «بمصر من المشاهد و المزارات، بین مصر و القاهره، قبّة قیل انها قبر السیّده نفیسه بنت الحسن بن زید بن حسن علیهالسلام؛ در مصر و قاهره، گنبد و بارگاهی است که میگویند قبر سیده نفیسه خاتون دختر حسن بن زید بن حسن علیهالسلام میباشد.
ایشان با همسر خود جناب اسحاق پسر امام جعفر صادق علیهالسلام وارد مصر شد. گفته شده است که ورودش به مصر، همراه پدر خود حسن بن زید بود. زیرا وی از طرف منصور دوانقی حاکم مصر شد و لذا فرزندان خود را به آنجا انتقال داد. از این رو، اکثر مورخان اتفاق نظر دارند که نفیسه خاتون دختر حسن بن زی