فراز و فرودهای روایت در سینمای کوتاه

نشست نقد و بررسی هفتمین جلسه از فصل دهم پاتوق فیلم کوتاه با حضور «امیرقادری» و به میزبانی «سعید نجاتی» فیلمساز و میزبان برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از خانه هنرمندان ایران، در این جلسه، فیلم‌های کوتاه «زمرد» ساخته مجتبی اسماعیل‌زاده، «کم‌وبیش نامرئی» ساخته ترانه اسماعیلیان، «کورسو» ساخته علی تصدیقی، «نیچیر» ساخته کیوان شمشیربیگی از ایران و فیلم کوتاه «عزیزم» ساخته کریستینا سانچز از کشور کلمبیا روی پرده رفت و در ادامه امیر قادری منتقد سینمایی همراه با سعید نجاتی به‌عنوان فیلمساز و میزبان برنامه با کارگردانان این آثار به گفت‌وگو نشستند.
پس از نمایش فیلم‌های کوتاه هفتمین جلسه از فصل ده پاتوق فیلم کوتاه، کتاب « هنر فیلم کوتاه داستانی» توسط سعید نجاتی به مخاطبان معرفی شد. در این کتاب که توسط انتشارات انجمن سینمای جوانان ایران و انتشارات آبان به چاپ رسیده، نمابه نمای ۹ فیلم کلاسیک مدرن بررسی شده است.

چرا کارگردان «زمرد» ادامه سینمای شخصی را ترجیح می‌دهد؟

امیر قادری منتقد سینما با اشاره به نقاط قوت اثر گفت: یکی از امتیازهای این فیلم آن است که کارگردان از نظر فنی به‌خوبی کار خود را می‌شناسد. کسی که این فیلم را ساخته، توانایی ساخت فیلم بلند یا سریال را هم دارد و مشخص است کارش را جدی می‌گیرد. فیلم از نظر تدوین، قاب‌بندی، نورپردازی و طراحی صحنه بسیار دقیق و حساب‌شده است و انتخاب بازیگر نقش اول نیز درست انجام شده است.
وی افزود: با این حال، آثاری که بیش از اندازه بر جنبه‌های بصری و میزانسن متمرکز می‌شوند، گاه در روایت دچار مشکل می‌شوند. در «زمرد» نیز ایده‌ی مرکزی فیلم ظرفیت بیشتری برای پرداخت داشت و می‌شد با ظرافت‌های روایی آن را پررنگ‌تر کرد. به نظر من، فیلم در نسخه‌ای کوتاه‌تر نیز می‌توانست مؤثر باشد و حتی ریتم بهتری پیدا کند.
در ادامه، مجتبی اسماعیل‌زاده کارگردان «زمرد» با قدردانی از نقدها اظهار داشت: این فیلم پس از سال‌ها فاصله نسبت به دو اثر نخست من ساخته شد و شاید به همین دلیل بخشی از انرژی اولیه‌اش از دست رفت. در واقع، ما فیلم را برای دو سه سکانس پایانی‌اش می‌سازیم اما رسیدن به آن نقطه همیشه ساده نیست. با این حال، تلاش کردم جهان شخصی خودم را دنبال کنم و فیلم را در ژانر ملودرام فانتزی بسازم؛ ژانری که در سال‌های اخیر کمتر مورد توجه فیلمسازان ایرانی بوده است.
وی افزود: در سال‌های گذشته بیشتر فیلم‌ها به سمت آثار اجتماعی و فضای فرهادی‌وار رفته‌اند، چون جشنواره‌های جهانی استقبال بیشتری از آن‌ها دارند. اما من هیچ‌وقت علاقه‌ای به این مسیر نداشته‌ام و نمی‌خواهم داشته باشم. ترجیح می‌دهم سینمای شخصی خودم را ادامه بدهم.

«کورسو» و ایده‌ای که در نقطه تأثیرگذار آشکار نمی‌شود
علی تصدیقی، کارگردان «کورسو» در سخنانی اظهار داشت: شغل اصلی من در سینما جلوه‌های بصری و اصلاح رنگ در لابراتوار دیجیتال است و حدود ۱۷ تا ۱۸ سال است که در این حوزه فعالیت می‌کنم. تاکنون روی بیش از ۶۰ فیلم سینمایی کار کرده‌ام. فیلم‌سازی، به‌ویژه در قالب فیلم کوتاه، برای من بیشتر جنبه تجربه دارد. راستش را بخواهید سواد خاصی برای ساخت فیلم کوتاه نداشتم، اما داستان این فیلم برایم جالب بود.
وی افزود: در مقطعی که تصمیم داشتم نخستین فیلم بلندم را بسازم، بنیاد فارابی تأکید داشت که ابتدا باید فیلم کوتاه ساخته و تأییدیه دریافت شود. پیش‌تر یک فیلم کوتاه و یک فیلم بلند ویدئویی ساخته بودم و تصور می‌کردم می‌توانم مستقیم وارد ساخت فیلم بلند شوم. اما برای دریافت مجوز، ناچار شدم یک فیلم کوتاه دیگر بسازم و این فیلم در واقع در یک روز نوشته و ساخته شد. قصه آن هم برآمده از تجربه شخصی‌ام بود؛ «کورسو» یک روز از زندگی خانواده‌ای است که با چنین بحرانی دست و پنجه نرم می‌کنند.
ادامه این نشست، امیر قادری منتقد سینما با بیان این‌که ضعف در پرداخت ایده مرکزی در بسیاری از فیلم‌های کوتاه به چشم می‌خورد، تصریح کرد: فیلم کوتاه باید در زمان محدود خود به‌یکباره مخاطب را درگیر کند. این موضوع در فیلم‌های به نمایش درآمده چندان رعایت نشده بود و در فیلم «کورسو» هم ایده اصلی در نقطه تأثیرگذار به‌خوبی آشکار نمی‌شود. با این حال، از نظر فنی کارگردان توانایی خود را نشان داده و قاب‌بندی‌ها و فضاسازی‌های مناسبی در برخی صحنه‌ها وجود داشت.
وی اضافه کرد: البته در بخشی از فیلم، برخی پلان‌ها اضافه به نظر می‌رسید و رفت‌ و برگشت‌های شخصیت اصلی بدون دلیل قانع‌کننده طولانی شده بود. هرچند این مسئله با توجه به شرایط ساخت فیلم و الزام به دریافت مجوز قابل توجیه است. در مجموع می‌توان گفت فیلم مخاطب خاص خود را دارد و اگر درست عرضه شود، در همان حوزه اثرگذاری خود موفق خواهد بود.

همچنین سعید نجاتی، کارشناس و میزبان نشست، اظهار داشت: اگر تمرکز فیلم روی مواجهه مستقیم شخصیت با مادر و انتقال پاسخ پزشک قرار می‌گرفت، بخش‌های طولانی پرسه‌زنی کوتاه‌تر می‌شد و تأثیرگذاری بیشتری بر تماشاگر داشت. با توضیحات کارگردان، بسیاری از پلان‌هایی که در ابتدا بی‌هدف به نظر می‌رسیدند، معنا پیدا کردند. با این حال، تماشاگر باید این معنا را در دل روایت دریاف