به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، موضوع طرح اصلاح قانون مهریه این روزها فضای جامعه را ملتهب کرده است و پرسشهای متعددی برای مخاطبان به وجود آورده است.
بنابر روایت فارس برای پاسخگویی به این ابهامات از انسیه خزعلی دعوت کردند موضوعبندهای قانون جدید مهریه را با آیههای قران تطبیق داده و به این سؤال کلی پاسخ دهد که مبنای این تصمیمگیریها جدید نمایندگان مجلس در خصوص مهریه، چقدر برآمده از متن قرآن است؟ خزعلی سابقه معاونت امور زنان در دوران ریاستجمهوری شهید رئیسی را در کارنامه خود دارد و در سالهای ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵ رئیس دانشگاه الزهرا(س) بوده است. او دکتری ادبیات عرب از دانشگاه تهران و سطح سه حوزه علمیه قم است اکنون بهعنوان عضو هیئتعلمی و استاد تمام دانشگاه فعالیت میکند.
احترام به حقوق مالی زن
با توجه به آیات قرآن، چه نکاتی درباره وجوب پرداخت مهریه، احترام به حق مالی زن بیان شده است؟
مهریه یکی از احکام زیبا در مکتب اسلام است که برای حفظ کرامت و جایگاه زن و همچنین برای بیان تعهد و مسئولیتپذیری مرد در تشکیل خانواده وضع شده است. در اسلام، مهریه واجب شمرده شده و مالی بودن آن نیز یک الزام شرعی است. باوجوداینکه مهریه حقی مالی و الزامآور است، قرآن تعبیر زیبایی برای آن به کار برده و آن را «صدقات» نامیده است؛ یعنی نشانه صدق نیت مرد و هدیهای برای زن در قرآن حدود پنج بار به موضوع مهریه اشاره شده است. از جمله در سوره بقره تأکید شده است که اگر در دوران عقد، طلاق واقع شود، نصف مهریه باید به زن پرداخت شود. در سوره نساء نیز موارد دیگری ذکر شده است. حتی در جایی میفرماید: اگر مهریهای بسیار سنگین ـ بهاندازه پوست گاوی آکنده از طلا ـ به زن دادهاید، هنگام طلاق حق پسگرفتن آن را ندارید. این خود نشان میدهد که اصل، پرداخت مهریه در آغاز ازدواج و التزام جدی به این حق است؛ و عتاب شده که پس از ادای آن، مرد به دنبال بازپسگیری بخشی از آن باشد.
در آیهای دیگر از سوره نساء آمده است: «لا تعضُلوهنّ» یعنی زنان را تحتفشار قرار ندهید تا بخشی از مهریه خود را به شما برگردانند.
این آیات نشاندهنده حمایت قاطع قرآن از حقوق مالی زن و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده یا ظلم در این زمینه است.
در کنار مهریه، نفقه نیز حقی است که قرآن آن را بر عهده مرد گذاشته و میفرماید: «بِمَا أَنفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ». همچنین در آیهای دیگر بیان شده که زنان از مردان «میثاقی غلیظ» گرفتهاند که نشاندهنده تعهد سنگین مرد در این پیمان الهی است.
روایات درباره اهمیت پرداخت مهریه چه جایگاهی برای این حق زن بیان میکنند و رعایت این فرهنگ چه تأثیری بر کاهش تنشهای خانوادگی دارد؟
روایات نیز بر اهمیت ادای مهریه تأکید دارند. از جمله در روایتی از امام رضا(ع) آمده است: خداوند هر گناهی را میبخشد مگر سه مورد: کسی که مهریه همسرش را انکار کند، کسی که مزد کارگر را نپردازد، و کسی که انسان آزادی را بفروشد. این روایت نشان میدهد که پرداخت مهریه حقی بسیار مهم و غیر قابل چشمپوشی است.
اگر تنها همین فرهنگ صحیح درباره مهریه در جامعه جا بیفتد و مردان پرداخت مهریه را حق مسلم و واجب بدانند، بسیاری از سوءتفاهمها و تنشهای موجود در موضوع مهریه از بین خواهد رفت.
اگر فرهنگ پرداخت مهریه در آغاز زندگی مشترک در جامعه نهادینه شود، بسیاری از مشکلات کنونی از میان خواهد رفت.
مهریه باید در همان ابتدای ازدواج و در مدت کوتاهی پرداخت شود؛ بنابراین تعیین مهریههای بسیار سنگین ـ مانند مهریههای چندصد سکه یا حتی هزار سکه ـ که فراتر از توان مالی مرد است، منطقی و شرعی نیست. نخستین گام، متعادلسازی مهریه و تعیین آن بر اساس استطاعت واقعی مرد است. اگرچه در شریعت سقفی برای مهریه تعیین نشده و از نظر فقهی منع قانونی نیز ندارد، اما در روایات بارها توصیه شده که مهریه سبک، ازدواج آسان و دوری از تکلف موردتوجه قرار گیرد.
روایات و سیره پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) نیز همین رویکرد را تأیید میکند. برای نمونه، رسول خدا(ص) و امیرالمؤمنین(ع) مهریه حضرت زهرا(س) را بهگونهای تعیین کردند که پرداخت آن برای حضرت علی(ع) ممکن باشد، بهطوریکه حتی با فروش زره حضرت ، هم هزینه مراسم و هم جهیزیه تأمین شد. همچنین در روایتی از زندگی امام حسین(ع) نقل شده است که فردی هنگام ورود به منزل ایشان پرسید علت وجود برخی وسایل رفاهی در خانه چیست، باتوجهبه اینکه ایشان اهل تجمل نبو