رییسجمهور ایالات متحده آمریکا چه سیاستهایی را در برابر دنیای علم و فناوری در پیش خواهد گرفت؟ بازسازی ساختار آژانس حفاظت از محیطزیست؛ پایان بخشیدن به ممنوعیت تحقیقات روی سلولهای بنیادی؛ آغاز همکاری با سازمان ملل درمورد تغییرات آبوهوایی؛ اینها مهمترین توصیه شش چهره برجسته علمی ایالات متحده به باراک اوباما است تا بتواند آثار زیانبار برجامانده از دولت جرج دبلیو بوش را ترمیم کند.ت وصیه این فعالان و متفکران علمی را به وی بخوانید.
سخنگوی رییسجمهور در زمینه مسائل زیست محیطی کیست؟
کریستیان تاد ویتمن؛ رییس سابق سازمان حفاظت از محیطزیست ایالات متحده
از تمام سخنان رییسجمهور جدید ایالات متحده، آقای باراک اوباما چنین بر میآید که وی قصد دارد محیطزیست و مساله انرژی را در صدر برنامههای خود قرار دهد. نمیتوان از اهمیت مواردی که وی خود را به آن متعهد کرده، کم کرد و باید تمام آنها را حتی در شرایط بحرانی حال حاضر که جهان در بحران اقتصادی بسر میبرد، در نظر داشت.
با توجه به رای دیوان عالی آمریکا که اعلام کرده سازمان حفاظت از محیطزیست، EPA، حق قانونی تنظیم میزان انتشار دیاکسید کربن را دارد؛ و با توجه به خطمشیهای کلیدی دولت جدید، دولت باید تصمیم بگیرد که این سازمان تا چه حد میتواند در این رابطه پیش برود و حدود اختیاراتش تا کجا خواهد بود. علیرغم وضع قانونی در کنگره برای محدود کردن انتشار گاز کربنیک؛ وضع مالیات بر کربن میتواند بهترین راه برای پیشرفت در این زمینه باشد. ولی برای این کار دو مشکل وجود خواهد داشت؛ یکی پیچیدگی موضوع و دیگر اینکه هنوز معلوم نیست کنگره جدید با این مساله چگونه برخورد خواهد کرد.
اولین نشانهها بر اینکه دولت جدید تا چه حد در تغییر مسیر فعلی جدیت دارد، میتواند تصمیم آنها در مورد محیطزیست کالیفرنیا باشد. اینکه آیا آنها به سازمان حفاظت از محیطزیست کالیفرنیا اجازه میدهند استانداردهای زیستمحیطی سختتری نسبت به قوانین فدرال در زمینه آلایندگی خودروها وضع کنند یا نه. این ایالت، کاهش 30 درصدی آلایندگی خودروها را تا سال 2016 هدفگذاری کرده است. دستکم 16 ایالت دیگر نیز که سند هوای پاک آمریکا را امضا کردهاند، بیصبرانه میکوشند تا به ایالت کالیفرنیا بپیوندند. هر چند خودروسازان در دیترویت به سختی، و البته تا این لحظه کاملا موفقیتآمیز، با تلاشها برای وضع این قانون مبارزه کردهاند.
دولت اوباما، همچنین باید به تمام قوانینی که در چند ماه آخر دولت بوش معلق ماندهاند نیز بپردازد. آییننامههایی مانند الزام نیروگاههای تولید انرژی الکتریکی به نصب فناوریهای کنترل میزان آلودگی و یا کاوش منابع در مناطق طبیعی بکر! در تحلیل این قوانین و اطمینان یافتن از اینکه هم کار تحقیقاتی انجامشده روی آنها به حد کفایت بوده و هم اینکه این قوانین با سیاستهای دولت جدید سازگارند، مسوولین جدید باید با دقت به سخنان کارکنان متخصص آن بخشها گوش دهند. چون این کارکنان بر مسایل آن زمینه کاری اشراف دارند، و از آن مهمتر، اینکه رویه و خط مشی کاری برای آنها از مسایل سیاسی مهمتر است.
علاوه بر آن، اوباما لازم است مشخص کند که چه کسی باید سیاستهای زیستمحیطی دولت وی را تبیین کند؛ سازمان حفاظت از محیطزیست، شورای کیفیت محیطزیست یا کارول براونر، که بر حوزه جدیدالتاسیس انرژی در دولت وی حکمرانی میکند؟ محیطزیست و انرژی ارتباطی ناگسستنی با هم دارند، و علیرغم اینکه همیشه به هماهنگیهای گسترده دولتی با یکدیگر نیاز دارند، رییسجمهور باید برای هر یک از این دو حوزه سخنگوی مجزایی داشته باشد. وقتی که صداها زیاد شوند، سردرگمی به دنبال میآورند و موجب میشوند که موضوعهای مرتبط در شکاف بین نظرات متفاوت گیر کنند و به سرانجام نرسند.
هرچند رییسجمهور سابق، جرج دبلیو بوش، شخصا به من گفت که سازمان حفاظت از محیطزیست باید نماینده رسمی حاکمیت در مسایل زیستمحیطی باشد؛ اما کارهایی توسط معاون وی و شورای کیفیت محیطزیست انجام شد که خلاف آنرا ثابت کرد. در حقیقت در اواخر دوره تصدی من بر سازمان حفاظت از محیطزیست، غیر رسمی به من فهماندند که وقتی شورای کیفیت محیطزیست در مورد چیزی نظر میدهد، باید آن نظر را نظر رییسجمهور تلقی کرد، حتی اگر در آن مورد به نظر سازمان کار بیشتری لازم باشد. به رغم اینکه اعتقاد دارم رییس سازمان حفاظت از محیطزیست باید سیاستهای زیستمحیطی را تبیین کند، در نهایت تصمیم اصلی را باید رییسجمهور بگیرد و این تصمیم، باید واضح باشد و خط مشی آن در طول دوره ریاستجمهوری وی ثابت و پایدار بماند.
در نهایت، باید دستورات و انتظارات دولت اوباما از سازمان حفاظت از محیطزیست شفاف و واضح باشد. روحیه فعالان این سازمان به دلایل متعددی در سطح خوبی نیست. یکی از آنها این است که محیطزیست برای دولت بوش از اهمیت خاصی برخوردار نبود. اگر کارکنان و منصوبین سازمان به این نتیجه برسند که در تصمیمات مهم زیستمحیطی این دولت نقشی ندارند و تمام دستورات مستقیما از کاخ سفید میآید، روحیه آنان بدتر نیز خواهد شد. لیزا جکسون، رییس جدید سازمان حفاظت از محیطزیست آمریکا، افراد بسیار باهوش و با استعدادی را در این سازمان خواهد یافت که باید تجربیات، نظرات و دانش سازمانی گرانقدر آنها را ارج بنهد و مورد استفاده قرار دهد. تعداد زیادی از کارمندان دولتی در آنجا هستند که باید از همکاری آنها استقبال و آنها را به ادامه کار تشویق کرد.
ایالات متحده باید برای دست یافتن به یک توافق جدید آبوهوایی در کپنهاگ، نقشی راهبردی داشته باشد
تیموتی ای.ویرس؛ رییس بنیاد ملل متحد، واشینگتن، ایالات متحده
رییسجمهور جدید، باراک اوباما علاقهاش را به بازگرداندن ایالات متحده به مبارزه با تغییر آبوهوا ابراز داشتهاست. منتخبان وی در این حوزه واقعا چهرههای درخشانی هستند و تنها دو هفته پس از پیروزی در انتخابات، او در کنفرانس آبوهوا در کالیفرنیا گفت: «دیگر نمیتوان بیش از این درنگ کرد. انکار، دیگر پاسخ قابل قبولی نیست. این شرطبندی خیلی خطرناک شده و نتایج آن خیلی جدی خواهند بود.»
رکود اقتصادی، نه تنها مانعی غیر قابل عبور در مقابل فعالیتهای آبوهوایی نیست، که راه را برای سطحی از سرمایهگذاری فراهم کرده که تا پیش از این تصور آن هم ممکن نبود. این سرمایهگذاریها، ایالات متحده را به اقتصاد مبتنی بر انرژیهای پاک هدایت خواهد کرد که بر پایه فناوریهایی خواهد بود که به سرعت رشد میکنند، و همچنین، شغلهایی که در خانهها انجام میشوند.
به رغم تعهدات سفت و سخت اتحادیه اروپا به مسایل آبوهوایی، بقیه جهان به این مساله بیتوجه مانده و منتظر بیدار شدن ایالات متحده از خواب 8 ساله است. دور جدید ورود آمریکاییها به این حوزه باید با چین شروع شود. این هر دو بزرگترین منتشرکنندگان گاز کربنیک در جهان، هم ظرفیت لازم را دارند و هم نیاز به فعالیت در این عرصه را حس میکنند. یافتن راههایی برای اینکه این دو کشور با هم در این زمینه جلو بروند، زمینه دستیابی به یک توافق جهانی مورد قبول همه کشورها را فراهمتر میسازد.
این همکاریها در برخی عرصهها سخت به نظر میرسد، بخصوص آنجا که شرکتهای سرمایهگذاری ریسک، نوآوریها را به پیش میبرند و به دنبال مالکیت معنوی و ثبت ایدهها هستند؛ مثل فناوریهای جدید انرژی خورشیدی. ولی هنگامی که ابعاد مشکل ایجاب میکند که دولتها با هم همکاری کنند، مثل نیاز به فناوریهایی برای کاهش انتشار کربن از نیروگاههای سوخت زغال سنگ، دو کشور با هم و در کنار هم کار خواهند کرد.
در بعد بینالمللی، بعضی اقدامات کوچک در راه رسیدن به توافقی بزرگتر موثر به نظر میرسد. تعهدات گسترده جهانی برای بهرهوری انرژی و اهداف انرژیهای تجدید پذیر، با مخالفت آمریکاییها در گذشته از هم پاشید؛ ولی امروز میتوان آن تعهدات را از نو بنا کرد. دور جدیدی از فعالیتهای صندوق کمک به کشورهای فقیرتر برای سازگار شدن با تغییرات آبوهوایی، که توسط کشورهای صنعتی در جریان فعالیت برای حفظ محیطزیست انجام شود ( نه اینکه فقط تعهد شود)، میتواند اعتمادی را که پیش از این به دلیل عدم عمل اغنیا به تعهداتشان از دست رفته، نزد جهانیان بازیابی کند. ایجاد شبکهای از مراکز نوآوریهای فناوری منطقهای، همانگونه که توسط کربن تراست در انگلستان پیشنهاد شده، میتواند به کشورهای در حال توسعه اطمینان بدهد که به فناوری مورد نیاز برای دست و پنجه نرم کردن با تغییرات آبوهوایی دسترسی خواهند داشت.
رهبری آمریکا در این فعالیتهای بشردوستانه میتواند چشمانداز موفقیت را در کپنهاگ بهبود ببخشد، شهری که در آذرماه 1388 / دسامبر 2009 میزبان ادامه جلسات سازمان ملل در مورد آبوهوا خواهد بود. دبیرکل سازمان ملل متحد، بان کی مون، این امر را یکی از مهمترین اولویتهای خود قرار داده و سال 2009 را «سال تغییرات آبوهوایی» نامیده است. رهبری جدید آمریکا زمان کمی جهت آماده شدن برای اجلاس کپنهاگ دارد، ولی میتوان روی عناصر پایهای یک معاهده به توافق رسید: تعهد کشورهای پیشرفته به کاهش انتشار گازهای گلخانهای، در کنار انجام اقدامات متناسب توسط کشورهای در حال توسعه. در ماههای بعد میتوان به جزئیات بیشتری پرداخت و توجه لازم را به آنها مبذول داشت، که در این صورت، فرصت کافی برای انعقاد معاهدهای جدید تا قبل از سال 2012 فراهم خواهد کرد؛ سالی که تعهدات فعلی بر پایه پروتکل کیوتو منقضی میشوند.
هدف گرفتن تغییرات آبوهوایی نیاز به رهبری جدی سیاسی دارد، هم در بعد داخلی و هم در مذاکرات بینالمللی. تعهداتی که اوباما گفته به آنها عمل خواهد کرد، قابل توجه هستند و به این سیاره رنجکشیده امید میدهند.
مخارج گسترده امنیت زیستی به نظارت و کنترل بیشتری نیاز دارند
متیو میسلسون؛ مدیر برنامه تحقیقاتی دانشگاه هاروارد روی سلاحهای شیمیایی و میکروبی، دانشگاه هاروارد، آمریکا
هفت سال از زمانی که بستههای حاوی میکروب سیاهزخم به دفاتر رسانهها و دو نفر از سناتورهای ایالات متحده ارسال شد، گذشته است. این بستهها سبب یازده مورد گزارششده از استنشاق سیاهزخم شد که در پنج مورد، وضعیتی وخیمی به همراه داشت. در تابستان گذشته، اف.بی.آی گزارش داد که توانسته است رد باکتریها را تا انستیتوی بیماریهای عفونی و واگیردار در مرکز تحقیقات پزشکی ارتش آمریکا واقع در فورتدتریک در مریلند بیابد.
این انستیتو یکی از معدود جاهایی است که تحقیقات دفاع زیستی را در آمریکا هدایت میکند. هر چند این حملات هیچگاه تکرار نشد، ولی این داستان تاکیدی است بر نیاز به دقت بیشتر به فعالیتهای دفاع زیستی و افرادی که در این مراکز مشغول به کار هستند.
مخارج دولت در مبارزه با تهدیدهای زیستی که عموما توسط وزارتخانههای بهداشت، امنیت داخلی و دفاع ایالات متحده انجام میشد، از سال 2001 تا 2008 حدود 50 میلیارد دلار تخمین زده میشود که تقریبا یک سوم آن صرف تحقیقات شده است. وزارت دفاع سالانه صدها میلیون دلار صرف تحقیق و توسعه و انجام آزمایشها برای اهداف نظامی مبارزه با حملات زیستی میکند و جالب اینکه این همه، غیر از مخارج مشابه سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی متعدد آمریکا است که محرمانه باقی میمانند.
نظارت بر دفاع زیستی برای اطمینان از اینکه تمام فعالیتها با قوانین فعلی و تعهدات بینالمللی مطابقت دارند، توسط چندین نهاد و سازمان انجام میشود که هر یک به شیوه خود، آنرا انجام میدهند؛ بعضی سختگیرانه و برخی سهلانگارانه. ولی کاملترین و پیشرفتهترین نظارت در وزارت امنیت داخلی انجام میشود. وزارت امنیت داخلی، علاوه بر نظارت علمی برای تعیین ارزش علمی تحقیقات، هیات بازبینی تخصصی برای انطباق با قوانین دارد که انطباق کلیه تحقیقات پشتیبانیشده از سوی این وزارتخانه را با پیمان منع سلاحهای زیستی مصوب سال 1972 و همچنین، قوانین داخلی ایالات متحده بررسی میکند. همچنین از خدمات گروه مشاوره علمی کشوری برای امنیت زیستی نیز در شناسایی پروژههای پیشنهادی که احتمال سوء استفاده خصمانه از آنها میرود، بهره میبرد. این گروه دستکم دو بار در هر سال جلسه برگزار میکند و قبل از هر جلسه، فراخوان میدهد تا خلاصه پروپوزال پروژهها توسط مسوول گروه تحقیقاتی مربوط ارایه شود. این هیات همچنین مسوولیت این سرپرستان را در قبال احراز اطمینان از انطباق تحقیقاتشان با تعهدات پیمان و همچنین قوانین داخلی ایالات متحده یادآوری میشود.
فرایند تایید در دیگر سازمانها به این سختی نیست. اجازه و انشای گروه بازبینی در مورد سرفصلهای مطرحشده، معیارهای تایید پروژهها، هماهنگسازی فرایندها، حصول اطمینان از صلاحیت افراد دخیل در کارهای مربوط به دفاع زیستی، امکان بازرسی محل کار، گزارشهای دورهای و حضور ناظران وزارت کشور و دادگستری برای جلوگیری از بخشینگری و آشنایی با قوانین ایالات متحده و پیمانهای بینالمللی؛ همه و همه بخشی از عملکردهای این هیات است.
هفتمین کنفرانس بازبینی پیمان منع سلاحهای زیستی در سال 2011 در ژنو سوییس برگزار میشود. این رویه وزارت امنیت داخلی آمریکا میتواند به عنوان الگویی برای سازمانهای دولتی مرتبط با آن در اجلاس آتی این پیمان مطرح شود. هدف آمریکا در این کنفرانس باید جلب موافقت اعضا بر سر ارایه گزارشهای منظم دورهای در تشریح فعالیتهای انجام گرفته برای امور نظارتی باشد که برای اطمینان از اجرای درست پیمان انجام میگیرد. افزایش آگاهی از نیاز به بهبود و ارتقای نظارتها و تسهیل گسترش سنجشهای بینالمللی برای مبادلات مرتبط و شفافیت راجع به اجرای پیمان، نیاز امروز این پیمان است.
پایان دادن به پنهانکاری، میتواند سازمان غذا و دارو، FDA را دوباره زنده کند
استیون ای نیسن؛ رییس بخش درمانهای قلبی عروقی، کلینیک کلیولند، اوهایو، ایالات متحده
پس از یک سری افشاگریهای بیسابقه در مورد وضعیت دارو و امنیت دستگاهها، خیلی از ناظران بر این عقیدهاند که سازمان غذا و داروی آمریکا، اف.دی.ای در ماموریتهای خود شکست خورده است. دولت اوباما این شانس را دارد که این سازمان را دوباره زنده کند، ولی فقط با تجدید ساختار گسترده و تغییر سیاستها به سویی که سازمان را در برابر اعمال نفوذهای نادرست حفاظت کند، و همچنین با افزایش شفافیت، میتوان به این امر امیدوار بود.
رییس بعدی اف.دی.ای باید حداقل یک دوره زمانی ثابت شش ساله را برای پاکسازی و جداسازی سازمان از تاثیرات سیاسی صرف کند. علاوه بر آن، سیستم فعلی که در آن، سهم عمدهای از بودجه سازمان بهطور داوطلبانه از سوی شرکتهای بزرگ دارویی پرداخته میشود؛ باید دوباره ارزیابی شود.
پنهانکاری هم برای علم و هم برای یک دولت مضر است، ولی بیشتر اطلاعاتی که اف.دی.ای در مورد داروها میداند، هیچگاه برای عموم فاش نمیشود. سازمان باید با تجدیدنظر در رویه فعلی که اطلاعات تحقیقات پزشکی را جزو داراییهای خود میپندارد، دسترسی همگان را به تمام اطلاعات موجود در زمینه ایمنی و سودمندی آزاد کند. اف.دی.ای باید هماهنگی بیشتری بین اداره نظارت که ایمنی محصولات را پس از ارائه آنها به بازار کنترل میکند، و اداره داروهای جدید که مسوول تصمیمات تن