صبح ساحل نوشت: در مراسم افتتاحیه نخستین نمایشگاه پاکتهای پستی و اسناد تاریخی مراودات تجار بندرعباس، جمعی از پژوهشگران، علاقهمندان به تاریخ، مسئولان فرهنگی و دوستداران اسناد قدیمی حضور یافتند. این نمایشگاه از نوزدهم مهرماه آغاز شده و به مدت سه روز، از ساعت ۷ صبح تا ۷ شب در ساختمان اسناد تاریخی شهرداری بندرعباس دایر است. این نمایشگاه با همت سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری بندرعباس بر پا شدهاست.
علی کمالیزاده، رئیس اداره خلاقیت و اسناد تاریخی شهرداری بندرعباس، در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به اهمیت این رویداد فرهنگی گفت: «این نمایشگاه به منظور معرفی نقش پست و تجار بندرعباس در تبادلات اقتصادی و فرهنگی گذشته برگزار شده است. پاکتهای پستی و اسناد تجاری به نمایش درآمده نشان میدهد بندرعباس در دوران قاجار و پهلوی از مهمترین مراکز ارتباطی ایران با جهان، بهویژه با شهرهایی چون بمبئی، زنگبار و مسقط بوده است.»
او افزود: «در این نمایشگاه، نمونههایی از پاکتها و اسنادی به نمایش گذاشته شده که متعلق به تجارتخانههای معروفی همچون تجارتخانه جمشیدیان، اسلامیه و عمومی است. این مجموعهها علاوه بر فعالیتهای تجاری، در زمینه صرافی و تبادل پولی نیز نقش فعالی داشتند. پست در آن دوران وظیفهای سنگین بر عهده داشت تا ارتباط میان بازرگانان ایرانی و طرفهای خارجی را ممکن کند.»
کمالیزاده تأکید کرد که اهمیت تاریخی این نمایشگاه تنها در نمایش چند پاکت و سند نیست، بلکه در روایت یک بخش مغفول از تاریخ اقتصادی و فرهنگی بندرعباس نهفته است:«این اسناد نشان میدهد که ارتباطات تجاری بندرعباس با کشورهای دور و نزدیک تنها به واردات و صادرات محدود نبوده، بلکه جنبه فرهنگی و انسانی نیز داشته است. تجار ما با رعایت آداب و ظرایف ارتباطی، نامهنگاریهای مفصلی داشتند که امروز بهصورت پاکتهای پستی و اسناد رسمی باقی مانده است.»
به گفتهی رئیس اداره اسناد تاریخی شهرداری بندرعباس، بخش قابلتوجهی از اسناد موجود مربوط به دوران قاجار و پهلوی است و تعداد محدودی نیز از اوایل جمهوری اسلامی در این مجموعه وجود دارد.
او ادامه داد: «در میان این آثار، برخی پاکتها همچنان پلمبشده باقی ماندهاند؛ یعنی هرگز باز نشدهاند و به احتمال زیاد به دست صاحبان خود نرسیدهاند. در مقابل، برخی دیگر باز شده و شامل نامهها و مکاتبات تجاری هستند. علت ماندگاری این پاکتها، جنبه تجاری و رسمی آنهاست. در حالیکه پاکتهای شخصی معمولاً پس از مدتی از بین میرفتند، اسناد تجاری بهدلیل ارزش اقتصادی و اداری حفظ میشدند.»
کمالیزاده از تلاش برای تکمیل نمایشگاه نیز خبر داد و گفت: «در روزهای آینده ترجمهای خلاصه از نامههای خارجی نیز در کنار پاکتها درج خواهد شد تا بازدیدکنندگان بتوانند محتوای کلی این اسناد را درک کنند.»
در ادامه، فرزانه پیشدار، کلکسیوندار و برگزارکننده اصلی نمایشگاه نیز درباره روند جمعآوری این مجموعه توضیح داد. او که داور بینالمللی شطرنج و رئیس هیئت شطرنج بندرعباس است، میگوید سالهاست به عشق زادگاهش این اسناد را گردآوری کرده است.
او گفت: «بیش از یازده سال است که پاکتهای پستی مربوط به بندرعباس را از نقاط مختلف کشور جمعآوری میکنم. بعضی از آنها را از تهران، اصفهان، شیراز، کرمان و حتی از مزایدههای اینترنتی خریدهام. هدفم از نگهداری این مجموعه، حفظ بخشی از تاریخ فرهنگی و اقتصادی این شهر است.»
پیشدار با اشاره به دشواری