به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیا دعوای روزانه فرزندان شما را نگران کرده است؟ آیا از اینکه خواهر و برادرهای نوجوانتان مدام در حال جر و بحث هستند احساس درماندگی میکنید؟ این سؤال برای بسیاری از والدین پیش میآید: «آیا این درگیریها طبیعی است یا نشانه مشکل عمیقتری در خانواده ماست؟»
بنابر روایت حوزه، در گفتوگوی پیشرو، سرکار خانم زهرا ابراهیمی، پژوهشگر و کارشناس اخلاق و تربیت دفتر تبلیغات اسلامی، به شکلی علمی و کاربردی به ریشهیابی این مسئله میپردازد. این مصاحبه میکوشد با ارائه راهبردهای کاربردی، زمینهساز تحقق خانوادهای آرام و بالنده باشد.
این گفتوگوی تربیتی، با امید به تأمین سهمی هرچند اندک در ارتقای دانش تربیتی خانوادهها، در محضر صاحبنظران و والدین و مخاطبان گرامی قرار میگیرد.
محور اصلی سوالات این گفتوگو:
علت به وجود آمدن نزاع بین خواهر و برادر ها در نوجوانی چیست؟
در چه سنینی این نزاع ها بیشتر و در چه سنینی کمتر میشود؟
آیا انتظار من برای اینکه آنها باید بهترین دوست هم باشند یک آرمانگرایی غیرواقعی است که فشار مضاعفی بر همه وارد میکند؟
هنگامیکه بین ارزشهایی که من به عنوان والد تأکید میکنم (مثلاً بخشش، مهربانی، احترام) و رفتارهای واقعی فرزندانم در هنگام دعوا تضاد وجود دارد؟ چگونه این تضاد را به آنها متذکر شوم؟
چه راهکارهایی برای کم کردن نزاع بین خواهر و برادرها به خصوص در دوران نوجوانی وجود دارد؟
مرز بین رقابت طبیعی و درگیری مخرب چیست و چه زمانی برای حفظ امنیت خانواده باید به روانشناس مراجعه کرد؟
بسم الله الرحمن الرحیم
درک علت نزاع بین خواهر و برادرها در دوران نوجوانی، در گروِ شناخت ویژگیهای این دوره است. اگر نوجوان را به درستی بشناسیم، آنگاه میتوانیم ریشههای اختلاف و درگیری میان آنها را بهتر درک کنیم.
به عنوان مثال، یکی از ویژگیهای نوجوانان، حس استقلالطلبی است. هرجا که نوجوان احساس کند استقلال او مورد تهدید قرار گرفته، ممکن است کار به نزاع و دعوا بکشد.
همچنین، واکنشهای هیجانی از دیگر ویژگیهای این دوره است؛ یعنی نوجوان ممکن است در برابر کوچکترین تحریک، واکنش عاطفی و هیجانی شدیدی نشان دهد.
این واکنشها که کاملاً طبیعی و مختص این سن هستند، گاه موجب بروز درگیری میشوند. در چنین مواقعی، ممکن است حتی خواهر یا برادر او کار خاصی انجام نداده یا آزار ویژهای ایجاد نکرده باشند، اما به دلیل همین حساسیتهای هیجانی، کار به نزاع کشیده میشود.
برخی از علل نیز به خانواده و عملکرد آن بازمیگردد. به عنوان مثال، ممکن است خانواده از دوران کودکی، برچسبهای خاصی (اخلاقی یا رفتاری) به نوجوان زده باشد. اکنون که او بزرگتر شده و به سن نوجوانی رسیده، برای شکستن این قالبهای تحمیلی، ممکن است وارد بحث و مشاجره شود. حتی گاهی در گفتگوها، آن برچسبها توسط خواهر یا برادر مطرح میشود و نوجوان به دلیل ناراحتی از این موضوع و همچنین ویژگی واکنش پذیری هیجانی خود، درگیر میشود.
نقش محوری والدین در ایجاد اختلاف
وقتی میخواهیم علت نزاع و دعوا بین خواهر و برادرها را بررسی کنیم، نباید تنها به خود نوجوانان به عنوان مقصر اصلی نگاه کنیم. گاهی اوقات، خود نوجوانان تقصیری در ایجاد این درگیریها ندارند. یکی از عوامل مهم در این زمینه مقایسههای مکرر والدین است. وقتی پدر و مادر دائماً بچهها را با هم مقایسه میکنند، یک حس رقابت ناسالم بین آنها ایجاد میشود. این مسئله باعث میشود خواهر و برادرها کمکم از چشم یکدیگر بیفتند.
در بسیاری از موارد، والدین بین فرزندان خود تبعیض قائل میشوند؛ یکی را به عنوان فرزند محبوب، بهتر یا دوستداشتنیتر معرفی میکنند و دیگری را ناخواسته به حاشیه میرانند. همین رفتار، عاملی میشود تا نزاع و اختلاف میان آنها تشدید شود.
اگر بخواهیم عمیقتر به موضوع نگاه کنیم، بخشی از ریشه این دعواها به احساس «نیازبهتوجه» در نوجوان برمیگردد. نوجوان دوست دارد دیده