به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایسنا، وارطان وِسکانیان، استاد ایرانشناسی از کشور ارمنستان در اجلاس بینالمللی ایرانشناسی که یکشنبه ٢۵ آبان ماه ١۴٠۴ در دانشگاه علم و فرهنگ برگزار شد، در سخنانی با موضوع ادبیات و گردشگری، به میراث فرهنگی ملموس ارمنیان در ایران، اشاره کرد و گفت: سخنرانی من درباره میراث فرهنگی ارمنیان در ایران است. البته بیشتر درباره میراث ملموس. ارمنیان در ایران؛ یعنی در فلات ایران، حضوری بسیار دیرینه دارند. ارمنیان در شمال غرب ایران، بهویژه در آذربایجان شرقی، حضور تاریخی دارند و استقرار اجتماعی ارمنیان در این منطقه به دوره پیش از میلاد مسیح بازمیگردد. بنابراین میتوان گفت جامعه ارمنی در این منطقه، قدمتی چند هزار ساله دارد.
او افزود: منطقه دوم حضور ارمنیان، ایران مرکزی است و بهویژه استان اصفهان، که تمرکز جمعیتی ارمنیان در آن از دوره صفویه و پس از سیاستهای شاهعباس آغاز میشود. ما در ایران دو گروه جمعیتی ارمنی داریم که از نظر تاریخی، فرهنگی و حتی از نظر گویش با یکدیگر تفاوتهایی دارند؛ زیرا ارمنیان ایران مرکزی، درواقع مهاجرانی هستند که شاهعباس کبیر از ارمنستان شرقی، تقریبا از سرزمینهای جمهوری ارمنستان فعلی به ایران کوچ داد و در اصفهان ساکن کرد. آنان شهر مخصوص خود را ساختند، شهری با نام جلفای نو که امروز یکی از محلههای مهم اصفهان است. از این منظر ما درباره دو جامعه ارمنی صحبت میکنیم که حضور آنها در دو بخش ایران، از نظر تاریخی تقریباً ۲۵۰۰ سال اختلاف زمانی دارد.
وسکانیان اظهار کرد: ذکر نام ارمنیان در متون ایرانی نیز بسیار قدیمی است. در کتیبه بیستون، از مردم ارمنی با نام «ارمیا» یاد شده و نام ارمنستان به عنوان یک واحد جغرافیایی ذکر شده است. اگر نگاه کنیم، در همین سالن احتمالا از میان اقوامی که نامی از آنها در متون باستانی آمده، تنها قومی که از دوران باستان تا امروز حضور مستمر دارد، همین قوم ارمنی است. از این دیدگاه، ارمنیان را ایرانیها بسیار خوب میشناسند و این شناخت ریشه در تاریخ طولانی تعاملات دارد.
این ایرانشناس ادامه داد: یکی از مباحث مهم، پیشینه مشترک ایران و ارمنستان پیش از دوره هند و اروپاییهاست. بخشی از این مباحث در ارمنستان مورد پژوهش قرار گرفته، اما شواهد بسیار مهمی از معماری و تمدن اورارتو در شمال غرب ایران وجود دارد، مانند تپه حسنلو و بقایای معماری اورارتویی که تا بخشهایی از ایران گسترش یافته است. حتی از این منطقه یک دستبند با کتیبه یافته شده است که نشاندهنده پیوندهای مشترک تمدنی و فرهنگی ایران و ارمنستان است. در ارمنستان، قلعههای مرکزی آن حکومت، بعدها تبدیل به پایتخت شدند. این موضوع میتواند برای جذب گردشگران از ارمنستان و همچنین کشورهای دیگر جالب باشد. درواقع، ایران باستان تنها منحصر به هخامنشی یا ایلامی (عیلامی) نیست، بلکه تمدنها و فرهنگهای مهم دیگری در این منطقه حضور داشتهاند که بخشی از آنها میراث مشترک ایرانیان و ارمنیان به شمار میرود.
وسکانیان گفت: موضوع دیگر، حضور میراث فرهنگی مسیحی ـ ارمنی در ایران است. اگر کشورهای منطقه را با ایران مقایسه کنیم، متأسفانه در برخی از کشورها شاهدیم که نهتنها میراث فرهنگی ارمنیان حفظ نمیشود، بلکه تلاش میشود تاریخ آن تحریف شود. درحالیکه در ایران، این میراث با احترام نگهداری شده و حتی برای ثبت جهانی آن اقدام شده است؛ از دو کلیسای بسیار مهم برای جهان مسیحیت سخن میگویم: کلیسای سنت استپانوس در نزدیکی جلفا، که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و دولت ایران این اقدام را انجام داده است. غیر از ایران، کشوری نمیشناسیم که دولت آن بکوشد تا میراث فرهنگی جامعه