مرمت بخش اصلی ایوان، در دو فاز نخست به همت ستاد بازسازی عتبات عالیات انجام شد و در نهایت، با تلاش ستاد توسعه عتبه علویه، این پروژه بزرگ و کمنظیر به فرجام رسید.
ایوان صحن حرم مطهر امیرالمؤمنین(ع)، که به سبب خشتهای زرین بهکاررفته در آن، از دیرباز به «ایوان طلا» شهرت یافته است، در دوران حکومت رژیم بعث و در پی جنگها و درگیریها، آسیبهای جدی و گستردهای متحمل شد. با آغاز روند بازسازی، استادکاران برجسته ایرانی و عراقی، با نهایت دقت و امانتداری، و با حفظ میراث ارزشمند بهجامانده از گذشته، دست به مرمت این ایوان کهن زدند.
بنای این ایوان به دوران صفویه بازمیگردد و در طول قرنها، بارها دچار آسیب شده و هر بار با همت هنرمندان روزگار خود، مرمت و احیا شده است. اگرچه سهم ایرانیان در بازسازی و مرمت این ایوان چشمگیر بوده، اما هنرمندان محلی و استادکاران عثمانی نیز، متناسب با دانش و توان فنی عصر خود، در این مسیر نقشآفرینی کردهاند. طلاکاری ایوان و گنبد نیز به دوران نادرشاه افشار بازمیگردد؛ آنگاه که نادرشاه پس از فتوحات در هند، بخشی از طلای بهدستآمده را وقف طلاکاری گنبد و ایوان حرم کرد و بیش از دویست هنرمند طلاکار، این جلوه باشکوه را پدید آوردند.
اکنون، پس از سالها انتظار و صبوری، با پایان عملیات مرمت، این اثر گرانسنگ بار دیگر جلوهای تازه یافته است؛ جلوهای که بیتردید نگاه مشتاق زائران و دلدادگان علوی را روشن خواهد ساخت.
پس از فروپاشی رژیم بعث، آستان مقدس علوی از سال ۱۴۲۳ هجری قمری، بازسازی بخشهای آسیبدیده ایوان طلا و نصب دوباره کتیبههای جداشده را در دستور کار قرار داد. سپس، با دستور مرجعیت عالیقدر شیعه در نجف اشرف و با همت تولیت های آستان مقدس علوی، از سال ۱۴۴۰ هجری قمری، روند مرمت اصولی و مبتنی بر حفظ اصالت تاریخی این ایوان آغاز شد.
در جریان این پروژه، خشتهای بهجامانده از دوران نادرشاه افشار، پس از گذشت نزدیک به سه قرن، با همکاری استادکاران ایرانی و عراقی، مرمت و دقیقاً در جایگاه اصلی خود نصب شدند. عملیات مرمت ایوان طلا در دو مرحله و در قالب سه فاز برنامهریزیشده، با مشارکت ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات عراق، به انجام رسید.
در این فرایند، نزدیک به بیش از بیست هزار خشتهای طلاکاریشده با حفظ هویت تاریخی خود، بازسازی و مجدداً نصب شدند. بخش عمدهای از عملیات در کارگاههایی که در صحن مطهر علوی مستقر بود، انجام گرفت. با توجه به حساسیت بالای پروژه، شرایط خاص اقلیمی نجف اشرف، قدمت تاریخی قطعات و آسیبهای انباشتهشده در طول زمان، نهایت تلاش بر آن بود که خشتهای تاریخی تا حد امکان حفظ شوند و تنها در موارد ضروری، جایگزینی صورت گیرد؛ دقت و ظرافتی که سبب شد این مرمت تاریخی، زمانبر اما ماندگار باشد.
در این بازسازی کمنظیر، ابتدا بر روی خشتهای مسی نصبشده بر ایوان و منارهها، لایهای از فلز نیکل و سپس نزدیک به ۱۵ میکرون طلا نشانده شد؛ اقدامی علمی و دقیق که مقاومت این خشتها را در برابر گرما و سرما، طوفانهای شن و دیگر عوامل فرساینده اقلیمی نجف اشرف بهطور چشمگیری افزایش داد.
اینک، در روزهای اخیر، داربستهای ایوان طلای حرم مطهر نجف اشرف، پس از حدود هفت سال تلاش مستمر و تخصصی، به همت مهندسان، متخصصان و هنرمندان ایرانی در ستاد بازسازی عتبات عالیات عراق و با همکاری مجدانه تولیتهای آستان علوی، از دوران حجتالاسلام والمسلمین سید نزار حبلالمتین و مهندس آلراضی، تا تولیت پرتلاش کنونی، جناب سید عیسی خرسان، برداشته شده است.
تمامی سطح ایوان با پارچهای سفید پوشانده شده؛ نشانهای روشن از آمادگی برای رونمایی و افتتاح رسمی ایوان طلا در روز جمعه، (فردا ) نوزدهم دیماه ۱۴۰۴ شمسی، مصادف با نوزدهم ماه مبارک رجب ۱۴۴۷ هجری قمری.
این رویداد، شور و شوقی وصفناشدنی در میان زائران حرم مطهر امیرالمؤمنین(ع)، بهویژه مردم نجف اشرف که سالها در انتظار چنین لحظاتی بودند، برانگیخته است. بسیاری با دلهایی آکنده از شوق، لحظه گشودهشدن این پرده سپید و تماشای دوباره شکوه ایوان طلا را انتظار میکشند.
در پایان، شایسته و بایسته است که از تمامی خادمانی که توفیق خدمت در این آستان مبارک نصیبشان شده است، صمیمانه قدردانی شود؛ از هنرمندان، مهندسان و متخصصان گمنامی از ایران و عراق، تا متولیان و خادمان آستان علوی، بهویژه تولیت آن، جناب سید عیسی خرسان، که خود از خاندان ریشهدار و خدمتگزار آستانه و وارث نزدیک به دو قرن تولیت و خدمتاند، و نیز دستاندرکاران ستاد بازسازی عتبات عالیات؛ از جمله مهندس حاج حسن پلارک، مهندس جلال مآب، دکتر خوشرو و دهها چهره خدوم دیگر.
آنان که تنها برای خدمت به آستان علوی، بیش از ۶۱ هزار ساعت، یا ۲۵۵۵ روز، معادل ۸۴ ماه و یا ۳۳۶ هفته از عمر گرانبهای خویش را نثار کردند؛ عمری که بیتردید از شمار عمر خاکی آنان کاسته نشد، بلکه سرمایهای جاودان برای دنیا و آخرتشان گشت. این سپاس و قدردانی، در حقیقت ترجمان زبان میلیونها شیعه، بلکه میلیاردها انسان علیدوست در سراسر جهان است؛ آنان که این تلاشهای پیگیر و خالصانه را مدالی از افتخار خادمی بر سینه این عزیزان میدانند.
زهی سعادت.
روزگاری در آینده دور ، فرزندان و نوادگان و نسل پر افتخارتان ، بر وابستگی به شما افتخار آفرینان ، بر خود می بالند که وابسته به چنین نسل و پدرانی سختکوش و مدال دار دارین می باشند.
همتتان افزون
نامتان ماندگار
ای شفیع کنندگان
در یوم الحساب
نظر شما