به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از اطلاعات آنلاین، ۱۹ فروردینماه ۱۳۵۳ شاه، که سودای خرید یک ناو هواپیمابر را در سر داشت، در جریان سفر به بندرعباس، روی عرشه ناو هواپیمابر «کیتیهاوک» در دریای عمان حاضر شد؛ ناوی که در آن مقطع از بزرگترین ناوهای آمریکا محسوب میشد و این دیدار ولع شاه را برای خرید جدید تسلیحاتی از واشنگتن دوچندان میکرد.
این در شرایطی بود که مناسبات تهران و واشنگتن در وضعیت متناقضی قرار داشت؛ آمریکا از یک سو نسبت به رویکردهای تهران در راستای افزایش قیمت نفت و تاثیرگذاری ایران بر کشورهای حاشیه خلیجفارس در راستای بالا بردن قیمتها گلایه داشت و ازسوی دیگر شاه، اصلیترین متحد واشنگتن در خاورمیانه و خلیجفارس بهحساب میآمد.
در چنین شرایطی شاه در راستای تبدیل ایران به قدرت منطقهای و بینالمللی، با تمرکز ویژهای به دنبال تقویت نیروی دریایی ایران بود و در این چارچوب، قصد خرید ناوها و زیردریاییهای پیشرفته از آمریکا را داشت؛ برنامهای که آموزش نیروهای ایرانی را نیز دربر میگرفت.
ماجرای بازدید از «کیتیهاوک» در دریای عمان
رویاهای نظامی شاه، در نخستین ماه بهار ۱۳۵۳، گذر او را به هواپیمابر «کیتیهاوک» انداخت؛ ناوی که به همراه ۵ ناوشکن دیگر به دریایی عمان آمده بود. روزنامه اطلاعات در بیستمین روز فروردینماه آن سال، در گزارشی به بازدید ۱۹ فروردینماه شاه از این ناو آمریکایی پرداخت؛ بازدیدی که با حضور توماس مور، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا و ریچارد هولمز، سفیر ایالاتمتحده در تهران انجام شد.
شاه و هیات همراه، که با یک هلیکوپتر آمریکایی روی عرشه «کیتیهاوک» پیاده شده بودند، ضمن دیدار از قسمتهای مختلف این ناو، به تماشای «نمایش قدرت هوایی ناو» پرداختند. اسدالله علم، وزیر دربار، غلامرضا ازهاری، رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران، ارتشبد شفقت، آجودان شاه، عبدالکریم ایادی، پزشک مخصوص شاه و رمزی عطایی، فرمانده نیروی دریایی ارتش، از جمله همراهان محمدرضا شاه در این بازدید ۵ساعته بودند.
علم، وزیر دربار وقت نیز در خاطراتش به بازدید ۱۹ فروردینماه از ناو هواپیمابر آمریکایی اشاره کرده است: «دیسپلین نیروی دریایی آمریکا، که بهکلی با هیپیگری مغایر است، جلب توجه خاص میکند.» علم در خاطراتش از آن روز به این نکته اشاره میکند که «کیتیهاوک» ۱۲۷ جنگنده را حمل میکند، اما در زمان بازدید ۸۷ جنگنده روی عرشه حضور داشتهاند و «قدرت مانور و آتش» آنان جالب توجه بوده است.
یکی از نکات مهم در خاطرات علم، این است که به نظر میرسد آمریکاییها در تحقق هدفشان از دعوت شاه به عرشه این ناو، یعنی وسوسه کردن محمدرضا به خریدهای نظامی تازه از واشنگتن، تا حدودی موفق بودهاند؛ «... فکر میکردم که آیا برای ما ناو هواپیمابر لازم است یا نه؟ فکر میکنم چون در اقیانوسها فعلاً کاری نداریم، خرج بیربط زیادی است. چون یک ناو بدون هواپیماها یک میلیارد و نیم دلار تمام میشود...». با وجود نفی چنین خریدی، اما به نظر میرسید بازدید از این ناو هواپیمابر، شاه را حداقل برای خریدهای دریایی به فکر فرو برده است.
چشمانداز ۱۰ساله قدرت
این بازدید در شرایطی انجام شد که چند روز قبل [از آن] روزنامه اطلاعات گفتوگویی از شاه منتشر کرد که تصویر روشنی از بلندپروازیهای نظامی محمدرضا ارائه میداد. او در مصاحبهای با سردبیر نشریه «بلیتس» هندوستان، که در آخرین روزهای اسفندماه ۱۳۵۲ انجام شده بود و در ۱۴ فروردینماه ۱۳۵۳ متن کامل آن در روزنامه اطلاعات منتشر شد، تاکید کرد که «تا ۱۰ سال دیگر قدرت نظامی ایران به پای انگلستان میرسد.»
او در این گفتوگو با تاکید بر اینکه عراق بیش از ایران تانک و هواپیما دارد، کوشیده بود افزایش خریدهای نظامی، بهویژه از آمریکاییها را توجیه کند. شاه در واکنش به روزنامهنگار هندی که بودجه نظامی ایران را در حدود ۲ میلیارد دلار ارزیابی کرده بود، گفت که رقم واقعی بیش از اینهاست؛ «بودجه دفاعی ما بسیار بیشتر از این رقم است. بهای سلاحهایی که میخریم، بیشتر از این رقم است و بودجه نیروهای مسلح ما به مراتب بیش از این میزان است.»
محمدرضا انتقادها به این ولخرجیها، بهویژه ازسوی مردم ایران را اینگونه توجیه کرد که جمعیت ایران طرف ۵ یا ۶ سال آینده به حدود ۴۰ میلیون نفر و طی ۱۰ سال آینده به سطح فرانسه و انگلستان میرسد و قدرت نظامی ایران نیز باید در چنین مقیاسی افزایش یابد.
شاه همچنین مجهز بودن عراق به جنگندههای میگ ۲۱، ۲۴ فروند جنگنده سوپرسونیک بمبافکن تییو ۲۲، یک اسکادران جنگنده اس. یو ۲۰ و نیز موشکهای زمین به زمین «فراگ» را تهدیدی برای ایران قلمداد و تاکید کرد که مجهز شدن تهران به جنگندههای اف۱۴ تا حدودی موازنه تسلیحاتی میان دوطرف را متعادل خواهد کرد.
۲۵۹
نظر شما