تهران صرفاً یک کلانشهر نیست؛ پایتخت هویت ایرانی ـ اسلامی و ویترین کارآمدی نظام مدیریت شهری است. هر گردشگر خارجی که وارد کشور میشود و هر مسافری که از استانهای دیگر قدم به پایتخت میگذارد، نخستین تصویر خود از ایران را در تهران شکل میدهد. با این حال، با وجود صدها ظرفیت تاریخی، فرهنگی و تفریحی، سالها از نبود مدیریت یکپارچه در این حوزه رنج بردهایم.
مسئله روشن است: سرمایههای شهری فراواناند، اما مدیریت آنها پراکنده است. امکانات وجود دارد، اما روایت واحد و سیاست منسجم وجود ندارد. میلیاردها تومان برای زیرساختها هزینه شده، اما بهرهوری متناسب با این سرمایهگذاری شکل نگرفته است.
نمونههایی مانند دره فرحزاد نشان داد که اگر فضاهای گردشگری رها شوند، بهجای آنکه کانون آرامش خانواده باشند، ممکن است با آسیبهای اجتماعی مواجه شوند. این یعنی مدیریت گردشگری فقط موضوع تفریح نیست؛ موضوع امنیت اجتماعی و سرمایه فرهنگی است.
در دوره ششم شورای اسلامی شهر تهران، با رویکرد تحولگرا و عدالتمحور، این خلأ ساختاری برطرف شد. در چارچوب برنامه چهارم تحول و پیشرفت شهر تهران، با رأی قاطع اعضای شورا، تشکیل سازمان گردشگری شهرداری تهران تصویب و «شرکت گردشگری میلاد شهر» بهعنوان بازوی اجرایی مدیریت یکپارچه گردشگری شهری ایجاد شد. همچنین برج میلاد در قالب این ساختار جدید، محور هماهنگی و راهبری مجموعههای گردشگری خواهد بود.
چرا تمرکز مدیریتی اهمیت دارد؟
تهران با بیش از هشت میلیون جمعیت ثابت و حدود دوازده میلیون جمعیت شناور، همتراز بسیاری از کشورهاست. این شهر دارای ظرفیتهایی کمنظیر است:
دریاچه خلیج فارس- بوستان ولایت - پارک جنگلی چیتگر- اراضی عباسآباد- بیش از ۷۰ موزه، باغموزه و خانهموزه شهری- بیش از ۱۰۰ شهربازی سرپوشیده و روباز
با این حال، بسیاری از شهروندان حتی از وجود برخی از این ظرفیتها در محلات خود بیاطلاعاند. نبود بانک اطلاعاتی جامع، بستههای گردشگری محلهمحور، تبلیغات هدفمند و سیاستگذاری واحد، باعث شده این سرمایهها کمتر از ظرفیت واقعی خود مورد استفاده قرار گیرند.
شرکت گردشگری میلاد شهر با سه مأموریت راهبردی شکل گرفته است:
۱. یکپارچهسازی مدیریت و جلوگیری از موازیکاری
۲. افزایش بهرهوری اقتصادی و فرهنگی داراییهای شهری
۳. گسترش عدالت فضایی و توزیع متوازن خدمات گردشگری در همه مناطق
پیوست گردشگری؛ تغییر پارادایم در مدیریت شهری
یکی از مهمترین دستاوردهای این تحول، تدوین «پیوست گردشگری» برای پروژههای عمرانی و زیرساختی شهرداری است. بدین معنا که از این پس، هر پروژه شهری باید ظرفیت فرهنگی و گردشگری خود را نیز تعریف کند. این نگاه، تهران را از یک شهر صرفاً کالبدی به شهری هویتمحور و انسانمحور تبدیل میکند.
همافزایی با دولت، نه موازیکاری
مطابق قوانین، متولی اصلی سیاستگذاری ملی در حوزه گردشگری، وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی است. ازاینرو، اساسنامه و شرح وظایف این شرکت با تعامل مستقیم با معاونت گردشگری وزارتخانه تنظیم خواهد شد تا از هرگونه اتلاف منابع جلوگیری و همافزایی نهادی تقویت شود. مدیریت شهری تهران در این مسیر، خود را مکمل سیاستهای ملی میداند.
گردشگری؛ ابزار کاهش آسیبهای اجتماعی
توسعه گردشگری شهری فقط به معنای جذب توریست نیست. هرچه خانوادهها بیشتر از فضاهای سالم فرهنگی و تفریحی استفاده کنند، سرمایه اجتماعی افزایش مییابد و زمینه بروز آسیبهای اجتماعی کاهش پیدا میکند. تجربه جهانی نشان داده که شهرداریهای موفق، گردشگری را بهعنوان ابزار ارتقای کیفیت زندگی تعریف میکنند، نه صرفاً منبع درآمد.
پیام روشن این اقدام چیست؟
تشکیل شرکت گردشگری میلاد شهر یک تغییر اداری ساده نیست؛
نماد عبور از مدیریت پراکنده به حکمرانی یکپارچه است.
نماد مدیریت پاسخگو و کارآمد است.
و گامی عملی برای تحقق عدالت فرهنگی در پایتخت.
اگر تهران بتواند الگوی موفق گردشگری شهری مبتنی بر هویت ایرانی ـ اسلامی ارائه دهد، این تجربه قابلیت تعمیم به سایر کلانشهرهای کشور را نیز خواهد داشت.
امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که سرمایههای فرهنگی شهر را از حالت راکد خارج کنیم و آنها را به موتور محرک امید اجتماعی تبدیل نماییم. «شرکت گردشگری میلاد شهر» میتواند نقطه آغاز این مسیر باشد؛ مسیری که مقصد آن، شهری بانشاطتر، هویتمندتر و منسجمتر است.
* رئیس کمیته گردشگری شورای اسلامی شهر تهران
نظر شما