فهیمه نظری| خبرآنلاین: در تیرماه، سالگرد پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد و پایان جنگ تحمیلی، بحث پیرامون زمینهها و ابعاد این تصمیم تاریخی همواره یکی از موضوعات مهم در حوزه تاریخ معاصر و علوم سیاسی ایران است. در حاشیه مراسم رونمایی از اسناد مبارزاتی رهبر شهید انقلاب با عنوان «خمینی خراسان» که نهم تیرماه در مرکز اسناد انقلاب اسلامی، فرصتی فراهم شد تا با حجتالاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی، رئیس این مرکز، درباره این تصمیم تاریخی گفتوگوی کوتاهی داشته باشیم.
با توجه به اینکه کشور اکنون نیز در فضای مذاکرات دیپلماتیک پس از جنگ قرار دارد، از ایشان درباره درس این تصمیم تاریخی برای امروز پرسیدیم و اینکه «چه شرایط و عواملی ایران را به سمت پذیرش قطعنامه ۵۹۸ هدایت کرد و در صورتی نپذیرفتن آن، کشور با چه سناریوهای اقتصادی، نظامی و اجتماعی روبهرو میگردید؟»
پاسخ رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی به این پرسش در ادامه آمده است:
«پاسخ به این پرسش تا حد زیادی روشن است. متن پیام حضرت امام خمینی (ره) و همچنین اظهارات مسئولان وقت در آن مقطع، بهخوبی گویای واقعیتهای موجود است. ملت ما، رزمندگان، سپاه پاسداران، ارتش و شخص امام بزرگوار با تمام توان و ظرفیت خود ایستادگی کردند؛ اما واقعیت این است که دنیای استکبار متوجه شد در حال شکست خوردن است. آنها دریافتند که اگر صدام و رژیم بعث عراق به طور کامل فرو بریزند، اتفاقاتی که امروز در منطقه و جبهه مقاومت شاهد آن هستیم، همان چهل سال پیش رخ خواهد داد. به همین دلیل، قدرتهای جهانی همگی متحد شدند تا مانع سقوط صدام شوند و این تحول را به عقب بیندازند؛ این یک حقیقت تاریخی است.
در چنین شرایطی، ما باید چه تصمیمی میگرفتیم؟ آیا باید اجازه میدادیم مردم و جوانان ما بیش از پیش به شهادت برسند؟ آیا باید میگذاشتیم بنیه اقتصادی کشور بهکلی نابود شود؟ یا اینکه باید آینده نظام و تمامیت ارضی کشور را با خطرات جدی مواجه میساختیم؟ عقل سلیم حکم میکند که انسان در فرصت مناسب، بهترین و عاقلانهترین تصمیم را اتخاذ کند. پذیرش قطعنامه، تصمیمی بسیار تلخ بود که امام از آن به نوشیدن جام زهر تعبیر کردند؛ اما این تصمیم برای کشور مانند یک داروی تلخ بود. دارو هرچند تلخ و ناگوار است، اما اثر بخش و نجاتدهنده است.
درس تاریخی این واقعه برای امروز ما نیز کارساز است؛ کما اینکه در مذاکرات فعلی نیز شاهد آن هستیم. در مسیر دیپلماسی و تامین منافع ملی، گاهی نیاز است گامی به عقب برداریم و در جایی دیگر به جلو گام برداریم. ملاک اصلی و نهایی، مصلحت کشور است. این تصور که در یک توافق یا مذاکره باید موبهمو و صددرصد خواستههای ما محقق شود، با واقعیتهای بینالمللی همخوانی ندارد؛ زیرا دنیا به این سادگی به هیچ کشوری چنین اجازهای نمیدهد.
نکته مهم این است که در هر موقعیتی بتوانیم بیشترین و بهترین امتیاز ممکن را کسب کنیم. اگر در لحظه مناسب امتیاز لازم را نگیریم، فرصت از دست میرود و در آینده ناچار خواهیم شد چند گام دیگر نیز عقبنشینی کنیم. این هنر نیست که بگوییم چون ده امتیاز میخواهیم، از سه امتیازی که در دسترس است چشمپوشی میکنیم. هنر دیپلماسی و تصمیمگیری ملی در این است که واقعیتها و ظرفیتها را بسنجیم و بهترین دستاورد ممکن را برای حفظ منافع ملی در زمان مناسب به دست آوریم.»
۲۵۹
نظر شما